વિભાજક (dispersive) અને અવિભાજક (non-dispersive) માધ્યમ સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) જો માધ્યમનો વક્રીભવનાંક પ્રકાશની તરંગલંબાઈ પર આધાર રાખતો હોય,તો તે માધ્યમને $dispersive$ (વિભાજક) માધ્યમ કહેવામાં આવે છે. આવા માધ્યમમાં,અલગ-અલગ રંગો (તરંગલંબાઈઓ) અલગ-અલગ ઝડપે ગતિ કરે છે,જેના કારણે પ્રકાશ તેના ઘટક રંગોમાં વિભાજિત થાય છે.
જો માધ્યમનો વક્રીભવનાંક પ્રકાશની તરંગલંબાઈથી સ્વતંત્ર હોય,તો તે માધ્યમને $non-dispersive$ (અવિભાજક) માધ્યમ કહેવામાં આવે છે. આવા માધ્યમમાં,બધા જ રંગો સમાન ઝડપે ગતિ કરે છે.
$1$. $Non-dispersive$ માધ્યમ: શૂન્યાવકાશ (અથવા આશરે હવા) એ $non-dispersive$ માધ્યમ છે. આથી જ સૂર્યપ્રકાશ આપણી પાસે સફેદ પ્રકાશ તરીકે પહોંચે છે,અલગ પડેલા રંગો તરીકે નહીં.
$2$. $Dispersive$ માધ્યમ: કાચ અથવા પાણી એ $dispersive$ માધ્યમોના ઉદાહરણો છે,કારણ કે તે સફેદ પ્રકાશનું તેના વર્ણપટમાં વિભાજન કરે છે.

Explore More

Similar Questions

વિચલન વગરના વિભાજન (dispersion without deviation) ની ઘટનામાં,નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

પ્રિઝમનો પ્રિઝમકોણ $10^{\circ}$ છે. લાલ અને જાંબલી રંગ માટે વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $1.51$ અને $1.52$ છે. તો વિક્ષેપન ક્ષમતા (dispersive power) કેટલી હશે?

ક્રાઉન ગ્લાસ પ્રિઝમ માટે લાલ,પીળા અને જાંબલી રંગોમાં થતું વિચલન અનુક્રમે $2.84^\circ$,$3.28^\circ$ અને $3.72^\circ$ છે. પ્રિઝમના દ્રવ્યની વિભાજન શક્તિ (dispersive power) શોધો.

પ્રકાશનું વિભાજન (Dispersion) શેના કારણે થાય છે?

બહિર્ગોળ લેન્સ માટે લાલ અને વાદળી પ્રકાશની કેન્દ્રલંબાઈ અનુક્રમે $100 \text{ cm}$ અને $96.8 \text{ cm}$ છે. લેન્સના દ્રવ્યનો વિભાજન પાવર (dispersive power) કેટલો હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo